دوره تربیت معلم تجوید قران کریم

◙ بخش اوّل: كلّيات طرح

مقدمه

اهداف دوره

چكيده طرح

مشخصات كلي و شناسه دوره

شرايط شركت‌كنندگان

محتواي آموزشي دوره

◙ جدول عناوين درسي، ساعات آموزشي و آزمون دوره

روش تدريس تجويد تكميلي

فنون معلمي(2)(روشها و فنون تدريس)

آشنايي با قرآن

جزوه تحقيق علمي

آزمون‌هاي  پاياني

حد نصاب نمرات قبولي در آزمونهاي پاياني

تذكرات مهم

هزينه‌هاي اجراي طرح

◙ بخش دوّم : آيين‌نامه اجرايي

مسئول اجرايي و مسئوليت‌هاي محوله

مراحل و چرخه‌ي اجرا

هماهنگي با مدرّسان دوره

◙ ضمائم طرح

ضميمه 1 : فرم ثبت نام داوطلبان

ضميمه 2 : فرم اطلاعات پذيرفته شدگان دوره

ضميمه 3 : فرم سنجش روش تدريس تجويد

ضميمه 4  : فرم نظر سنجي متعلمین

ضميمه 5 : فرم نظر سنجي مدرسان

ضميمه 6: فرم اطلاعات آزمون‌هاي پايان دوره

ضميمه 7 : فرم  مشخصات فردي  و شماره گواهينامه‌هاي صادرشده

ضميمه 8 : فرم آمار پاياني دوره‌ها

ضميمه 9 : فرم معرفي‌نامه استادان ومدرسان

ضميمه 10 : فرم برنامه آموزشي

ضميمه 11 : نمونه كارت شناسايي متعلّمان دوره

ضميمه 12 : نمونه کارنامه آموزشی

كلّيات طرح تفصيلي دوره تربيت معلّم تجويد قرآن كريم

كلّيات طرح تفصيلي دوره تربيت معلّم تجويد قرآن كريم

◙ مقدمه:

آشنـايـي با قـرآن، اين كتـاب الهي و راهنمـاي سعـادت و تحقـق فرهنگ اصيـل آن و بـازگشت به كتـابي‌كه نـور، هدايـت، موعظـه، تبيـان، شـفـاء، ميـزان و فرقـان است امري لازم و حيـاتـي مي‌بـاشد و بي‌تفاوت‌ بودن ‌در برابر مواعـظ و دستـورات آن خسـران دنيـا و آخرت و انس و همنشينـي با آن هدايت و بشارت را به دنبال‌ خواهد داشت:

«و از قرآن، آنچه شفا و رحمت است براي مؤمنان، نازل مي‌كنيم و ستمگران را جز خسران(و زيان) نمي‌افزايد»[1]

از اين رو سازمـان دارالقرآن الكريـم، در راستـاي احياي فرهنگ غني قرآن کریم در سطحي وسيع، موضوع تعليـم کلام وحی را به عـنـوان امـري واجـب و تكليفی الزامي تلقي نموده و با تهيه، تدويـن و ارائه طرحهاي قرآنـي درصـدد ايفـاي اين وظيفـه خطيـر بـرآمـده است و براي نيـل به ايـن هدف مقدس به يكي از مؤلّفه‌هاي مهم تعليم و تعلّم كه ضامن اجراي طرحهاي قرآني و تداوم‌بخش آموزش كلام الله مجيد مي‌باشد، يعني تربيت معلّمان خبره و كارشناس اهتمام ويژه داشته و دارد.

در همين راستا «اداره كل آموزش و پژوهش سازمان دارالقرآن‌الكريم» طرح تفصيلي برگزاري دوره‌هاي تربيت معلّم تجويد قرآن كريم را پس از اصلاحات و اضافات جديد، به منظور تربيتِ معلّمان دوره‌هاي آموزش قرائت (سطح 3)«بخش تجويد مقدماتي» و قرائت(سطح4)«بخش تجويد تكميلي» جهت اجرا در سال 1388 ارائه مي‌نمايد.

اداره كل آموزش و پژوهش

سازمـان دارالقرآن الكريـم

◙ اهداف دوره:

●اهداف كلي:

1) شناسايي نيروهاي مستعد و تربيت آنان جهت تدريس در دوره‌هاي آموزش قرائت قرآن كريم (سطح 3) «بخش تجويد مقدماتي » و قرائت قرآن كريم(سطح4)«بخش تجويد تكميلي» و دوره‌هايي همچون «فصيح‌خواني».

2) ايجـاد زمينـه و انگيـزه در معلّمـان تجـربي قرائـت قرآن کریم، جهـت استمـرار و تداوم دانش‌اندوزي در علوم قرآني و مهارتهاي تدريس در سطوح علمي و تخصصي.

3) روشمند و هماهنگ نمودن آموزش‌هاي تخصصي(تجويد) قرائت قرآن كريم كشور.

4) تعميم روشهاي بديع و انتقال مهارتهاي تدريس يكپارچه و نظامند قرائت قرآن كريم در سطح كشور.

5) تكميل حلقه‌هاي آموزشي در راستاي زمينه‌سازي و اجراي نظام جامع و هماهنگ آموزش قرآن‌كريم.

● اهداف رفتاري:

انتظار مي‌رود با برگزاري اين دوره، دانش‌آموختگان ضمن تعمیق ارتباط خود با قرآن کریم، با فنون و روشهاي نوين، علمي و تخصّصي تدریس و آموزش «بخش تجويد مقدماتي»(قرائت سطح 3) و «بخش تجويد تكميلي»(قرائت سطح 4) و با روش جذب هرچه بيشتر مشتاقان فراگيري قرائت كلام وحي، آشنا شده و با همكاري سازمان دارالقرآن‌الكريم، نظامي يكپارچه و هماهنگ درآموزش‌هاي عمومي و تخصصی تجوید قرآن در كشور را به اجرا گذارند.

◙ چكيده طرح:

طي اجراي اين طرح و برگزاري دوره‌هاي مربوطه، علاقمندان به معلّمي و تدريس درس«تجويد مقدماتي وتكميلي» پس از احراز شرايط گزينش، در« 72 جلسه آموزش حضوري» شامل دروس: 1- « روش تدريس تجويد تكميلي قرآن كريم» 2- «فنون معلمي(2)(روشها و فنون تدريس)» و 3- «آشنايي با قرآن» شركت نموده و در پايان با ارائه «تحقيق علمي»(اختياري) و پس از موفقيت در آزمونهاي پاياني، ضمن اخـذ گواهينامـه تربيـت معلّم تجويد قرآن كريم، به عنوان معلّمان دوره‌هاي آموزشي قرائت قرآن‌كريم (سطوح 3 و4)«بخش تجويد مقدماتي » و«بخش تجويد تكميلي» در دارالقرآن الكريم ادارات كل تبليغات اسلامي استانها و ديگر مراكز به تدريس تجوید خواهند پرداخت.

◙ مشخصات كلي و شناسه دوره :

◙ پذيرش و ثبت نام :

● شرايط افراد شركت‌كننده:

● شرايط عمومي:

1- التزام عملي به موازين شرع مقدس اسلام و اعتقاد به نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران.

2- دارا بودن ظاهر اسلامي متناسب با شئونات معلّمي قرآن كريم.

3- دارابودن حداقل 20 وحداكثر 50 سال سن.

4- دارا بودن حداقل مدرك تحصيلي ديپلم^* يا معادل حوزوي آن ( اتمام مقدمات ).

5- عدم لكنت‌زبان و هرگونه نقص عضو كه مانع امر تدريس باشد.

6- تعهد به همكاري با دارالقرآن‌الكريم استان ( حداقل به مدت دو دوره آموزشي در قبال دريافت حق‌الزحمه).

^* افراد علاقمند فاقد دیپلم – که حداقل مدرک آنان پايان مقطع راهنمايي باشد- در صورت داشتن سابقه مفید در تدریس  تجويد  و سایر ویژگیهای عمومی و اختصاصی، بنا به تشخیص مسئول دارالقرآن الکریم استان بطور استثنائی می­توانند در دوره شرکت نمایند.

●شرايط اختصاصي:

1- دارا بودن گواهي پايان دوره تربيت معلم روخواني و روانخواني قرآن كريم.

2- دارا بودن گواهي پايان دوره آموزش ترجمه و مفاهيم قرآن كريم(سطح3).

3- دارا بودن گواهي پايان آموزش قرائت قرآن كريم(سطح4) در گرايش:  الف- ترتيل :  مشروط به اينكه حداقل امتياز كسب شده در بخش تجويد و وقف و ابتدا(كتبي و شفاهي) 16 از 20 باشد.  ب-تحقيق:  مشروط به اينكه حداقل امتياز كسب شده در بخش تجويد و وقف و ابتدا(كتبي و شفاهي)  16 از 20 باشد.

4- قبولی درآزمونهای ورودی مطابق 1- آزمونهای پایانی دوره تربيت معلم روخواني و روانخواني قرآن كريم       2- مفاهیم« سطح 3»{حد نصاب نمره قبولي در اين درس 14از20 مي‌باشد}، 3- همچنين قرائت«سطح 4»(حد نصاب نمره قبولي در هريك از آزمونهاي شفاهي(گرايش تحقيق و ترتيل)(الف: تجويد«28 از 35» ب: وقف و ابتدا «12 از15» ج: صوت«14 از20»  د: لحن «21 از 30»)و كتبي در بخش تجويد و وقف و ابتدا 16از 20 و صوت و لحن 14 از 20 مي‌باشد).

◙ تذكر1: داوطلبان فاقد گواهینامه‌های قبولی در دوره تربيت معلم روخواني و روانخواني قرآن، قرائت (سطح 4) و مفاهیم (سطح3) نیز در صورت قبولی در آزمونهای ورودی، مجاز به حضور در دوره تربیت معلم تجويد قرآن كريم می­باشند.

◙ تذكر2: درشرايط مساوي، اولويتها بر اساس ملاكهاي زير تعيين مي‌گردد:

1- مدرك تحصيلي بالاتر.

2- سابقه همكاري با دارالقرآن‌الكريم اداره كل تبليغات اسلامي يكي از مراكز استانها (با ارائه تأييديه كتبي).

3- دارا بودن رتبه‌هاي ممتاز (در مسابقات قرآني از جمله بين‌المللي، كشوري و استاني).

4- دارا بودن محفوظات قرآني.

5- دارا بودن سابقه تدريس در دوره های قرائت قرآن‌كريم.

6- دارا بودن گواهي‌نامه های فوق الذکر(تربیت معلم روخوانی و روانخوانی، ترجمه و مفاهیم(سطح3) و قرائت (سطح4))

● مدارك لازم :

1) فرم تكميل شده ثبت‌نام (ضميمه 1 ).

2) یک قطعه عكس جديد و مناسب ( 4×3 ).

3) يك برگ تصوير صفحه اول شناسنامه يا تصوير كارت شناسايي ملي.

4) يك برگ تصوير آخرين مدرك تحصيلي .

5)يك برگ تصوير بالاترين مدرك قرآني « قرائت، حفظ يا مفاهيم»( در صورت وجود).

◙ تذكر1:دارالقرآن‌الكريم استان براي تمامي ثبت‌نام ‌شدگان پرونده‌اي تشكيل داده و كليه مدارك ايشان را به همراه اوراق آزمون‌هاي پاياني، درآن نگهداری نمايد.

توجه گردد در پايان دوره، جهت صدور گواهينامه پاياني، صرفاً يك نمونه از عكس قبول شدگان به همراه فرمهاي ضميمه ‌6و7 به اداره كل آموزش و پژوهش ارسال گردیده و بقیه مدارک در دارالقرآن الکریم استان نگهداری شود.

◙ تذكر2: شایسته است بمنظور کاهش زمان ارسال اسناد و مدارک دوره­های آموزشی به اداره کل آموزش و پژوهش سازمان دارالقرآن الکریم، ابتدا مدارک مربوطه به آدرس اینترنتی آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسکریپت دارید ارسال گرديده و سپس نسبت به ارسال عكس قبول شدگان در اسرع وقت اقدام گردد.

◙ محتواي آموزشي:

محتواي آموزشي دوره تربيت معلّم تجويد قرآن كريم شامل دو بخش :

الف ) دروس حضوري (الزامی)                ب ) تحقيق علمي ( اختياري)

مي‌باشد كه عناوين درسي، تعداد واحدها، ساعات آموزش و آزمون  هريك در جدول صفحه بعد آمده‌است .

الف ) دروس حضوري : شامل مباحثي است كه مستقيماً درتدريس تجويد مقدماتي و تكميلي نقش داشته و معلّمان تجويد بايـد بر جزئيـات آن تسلـط داشتـه‌باشنـد. ‎مـواد اين دروس به صـورت تدريـس حضـوري ارائه شده است.

ب) تحقيق علمي: هريك از متعلمین مي‌توانند به صورت داوطلبانه و اختياري يك جزوه تحقيق در خصوص حداقل دو نمونه روش تدريس مربوط به موضوعات تجويد، با تعیین معلم درس «روش تدریس تجويد تكميلي » ارائه نمايند و با تشخیص معلم فوق، به تناسب از «25/0» تا حداکثر «2» امتياز مثبت به آزمون پایانی درس مربوطه اضافه شود.

◙ تذكر:كـل ساعـات آموزشي ايـن دوره شامل (144) سـاعـت آموزش حضوري است که معادل (7 واحد درسي) دانشگاهی منظور می شود.

q معرفي درس1:

الف - سرفصل آموزشي و ريز محتوا

تذكرات :

1) در تمرين عملي تدريس، هر فرد در طول دوره حداقل بايد دو نوبت به تدريس در حضور مدرّس و افراد كلاس بپردازد.

2) مدرّس بايد بعد از تدريس هر موضوع و بيان روش آموزش آن در هر جلسه حداقل از2 نفر از فراگيران بخواهد تا براي كارورزي و رفع اشكالات، يكي از دروس را تدريس نمـوده و خود ضمـن نقـد شيـوه تدريس هر فرد و جويا شدن نقطه ‌نظرات ديگر افراد در خصوص محاسن و معايب تدريس انجام شده، نهايتاً نظرات نهايي را در فرم سنجش روش تدريس (فرم ضميمه 3) منظور نموده و از آنان بخواهد تا براي جلسه بعد، اشكالات خود را بر طرف نمايند.

3) فرمهاي سنجش روش تدريسِ ميان دوره افراد بايد توسط مسئول دوره در پرونده ايشان نگهداري شود، تا روند پيشرفت آنان در طول دوره مورد ارزيابي و بررسي قرار گيرد.

ب- منبع درسي:

1-  حليه القرآن (سطح2)- سيد محسن موسوي بلده [3]

2- آموزه‌هاي ارائه شده در كلاس (فنون معلمي«2»(روشها و فنون تدريس)).

2/1- جدول بودجه‌بندي موضوعات تدريس تجويد تكميلي بر اساس كتاب حليـة القرآن (سطح 2)

در اين جدول عناوين دروس كتاب حليـة ‌القرآن«سطح 2»، جهت دسته‌بندي راحت‌تر در ذهن، به پنج محور اصلي تقسيم شده است.

* شايان ذكر است: مبناي آزمونهاي پاياني روش تدريس اين دوره، بر مبناي عناوين و محورهاي درسي مربوطه خواهد بود.

q معرفي درس2:

الف - سرفصل آموزشي و ريز محتوا

تذكر: شایسته است مدرّس درس فنون معلمی، مباحث آموزشی فوق را با مثالها و نمونه‌هاي عملي درس تجويد تكميلي مطابقت دهد.

ب- منبع درسي:

- مهارتهاي آموزشي (روش‌ها و فنون تدريس)«جلد دوم»، تأليف: دكتر حسن شعباني، انتشارات سمت[4]

q معرفي درس3:

الف - سرفصل آموزشي و ريز محتوا

ب - منبع درسي:

- درسنامة علوم قرآني (سطح 1)،  حسين جوان آراسته [5]

هر يك از فراگيران مي‌توانند به صورت داوطلبانه و اختياري، طي دوره با انتخاب دو موضوع« روش تدريس تجويد تكميلي» و با استفاده از مشاوره‌ مدرّسان دوره، جزوه تحقيقي خود را تهيه، تدوين و ارائه نمايند.

شايان ذكر است ارائه جزوه تحقيقي پس از بررسي مدرّس روش تدريس تجويد تكميلي، به ميزان (25/0 تا حداكثر 2 امتياز مثبت) در آزمون پایانی روش تدريس تاثير خواهد داشت.

شايان ذكر است:

1- حجم اين تحقيق مي‌بايست درحدود 5 تا 7 صفحه «A4» ‌ تهیه شده و از نسخه‌برداري از ديگر آثار و نيز ارائه موضوعات تأييد نشده، خودداري شود.

2- شایسته است در صورت تأييد مسئول محترم دارالقرآن‌الكريم استان مبنی بر ارزش ویژه تحقیق صورت گرفته توسط متعلمین، نسخه­ای از رونوشت آن جهت نگهداری و بهر­ه­برداری اداره کل آموزش و پژوهش به سازمان دارالقرآن الکریم ارسال گردد.

◙ معيارهاي سنجش جزوة تحقيقي

1- علمي، مستند و تخصصي بودن تحقيق تهيه شده.

2- جديد و كاربردي بودن تحقيق.

3- كتابت روان و عاري بودن متن از اغلاط ويرايشي.

4- دارابودن جداول و فرمهاي نموداري و آموزشي مرتبط با موضوع تحقيق.

5- فصل‌بندي و صفحه‌آرايي مناسب.

6- رعايت ترتيب در ارائه موضوعات، مطالب ومحورهاي هر سرفصل.

7- تمركزبخشي و تبيين دقيق و موجز مطالب.

8- جمع‌بندي ونتيجه‌گيري مطالب مطروح شده.

آزمونهاي نهايي شامل 2 بخش آزمونهاي كتبي و شفاهي خواهد بود.

● الف) آزمون كتبي

آزمونهاي كتبي پايان دوره شامل آزمون دروس: 1- فنون معلمي(2)(روشها و فنون تدريس) 2- آشنايي با قرآن، مي‌باشد كه بصورت تستي – تشريحي برگزار خواهد شد.

* تـذكر: كليـه سـؤالات كتبي آزمـونهـاي پـايـاني می­بایست از بانک سئوالات ارسال شده از سوی اداره کل آموزش و پژوهش استخراج شده و پس از بررسی و تأیید مسئول دارالقرآن الکریم استان (از جهت سطح و عدم تکراری بودن سئوالات با دوره­های برگزار شده قبل) نسبت به برگزاری آزمون مربوطه اقدام گردد.

تبصره: استانهایی که اقدام به طراحی سوالات آزمونهای کتبی نموده و به اداره کل آموزش و پژوهش ارسال نمایند، امتیاز مثبت برای آنان در ارزشیابی سالانه در نظر گرفته خواهد شد.

● ب) آزمون شفاهي

شامل آزمون روش تدريس تجويد تكميلي خواهد بود.

*تذكر: ممتحنين آزمونهاي شفاهي، لزوماً همجنس با فراگيران انتخاب شوند.

از هريك از فراگيران در پايان دوره، يك آزمون روش تدريس تجويد تكميلي گرفته‌خواهد شد.

براي اين آزمون،‌ يكي از موضوعات درس مربوطه براي فراگير تعيين مي‌شود تا وي پس از 10 دقيقه مرور، ‌با استفاده از روشهاي آموزش داده ‌شده ،‌به تدريس آن بپردازد. به هر شخص براي توضيح و تفهيم موضوع درس محوله، حدوداً 15 تا 20 دقيقه مهلت تدريس داده‌ خواهد شد.

آيين نامه امتيازدهي به روش تدريس تجويد تكميلي، طبق فرم ضميمه 3 مي‌باشد.

ارائه جزوه تحقيق علمي:

همانگونه كه در صفحه (19) ذكر گرديد، هريك از فراگيران دوره، جهت بهره‌مندي از 2 امتياز ويژه آزمون روش تدريس پاياني مي‌توانند به صورت اختياري جزوه‌اي تحقيقي در يكي از موضوعات مشخص شده ارائـه نمايند. فلذا نمره پاياني اين درس،  با توجه به جزوه ارائه شده و طبق ضوابط زير محاسبه خواهد شد:

● تحقيق علمي:

جزوه ارائـه شده، مي‌بايست تحقيق و تاليفي در رابطـه با ارائه روش تدريس حداقـل دو موضوع از موضوعات مشخص شده «مباحث تجويد تكميلي» باشد. نمرة «جزوه تحقيقي» از حداكثر نمره «20» و طبق موارد زير محاسبه خواهدشد و پس از تقسيم بر 10، نمره حاصله به عنوان نمره ويژه پاياني روش تدريس اضافه خواهد شد:

1) علمي، مستند و تخصصي بودن تحقيق ارائه شده = 6 نمره .

2) جديد و كاربردي بودن روش تدريس ارائه شده = 3 نمره.

3) كتابت روان و سليس و عاري بودن از اغلاط ويرايشي =2 نمره.

4) دارابودن جداول و فرمهاي نموداري و آموزشي مرتبط با موضوع = 2 نمره.

5) فصل‌بندي‌ها و صفحه‌آرايي مناسب و رعايت پاراگراف‌بنديها= 5/1 نمره.

6) رعايت ترتيب دقيق در ارائه موضوعات و مطالب و محورهاي هر سرفصل =2 نمره.

7) جلب توجه خواننده با استفاده از تيترهاي مناسب و تبيين دقيق وموجز مطالب = 5/1 نمره .

8) جمع‌بندي و نتيجه‌گيري مطالب مطروحه = 2 نمره.

* تذكر : بررسي و اعلام نظر اوليه در خصوص نمره « جزوة تحقيقي» به عهده مدرّس روش تدريس تجويد تكميلي بوده و نمره تشويقي (از 25/0 تا حداكثر 2 امتياز مثبت)، به نمره آزمون پاياني درس روش تدريس صاحب اثر، اضافه خواهد شد.

توضيح مختصر عناوين امتيازدهي فرم سنجش مهارتهاي تدريس دوره‌ تربيت معلم تجويد قرآن کریم

à الف) عناوين امتيازدهي روش تدریس تجويد تكميلي :

1) شروع مناسب و انگيزه سازي (1.75 امتياز)

در اين قسمت معلم پس از آغاز درس با نام خدا و سلام و احوالپرسي، زمينه را براي ارائه مطالب درس آماده مي‌سازد، و براي نيل به اين منظور بايد با استفاده از آيات و روايات و شناخت و بكارگيري فنون سخنوري، قرآن‌آموزان را براي توجه بيشتر به تجوید قرآن و يادگيري درس به شور و شوق بياورد. ضمناً معلم بايد به گونه‌اي سخنان آغازين خويش را شروع نموده و بسط دهد كه بيشترين ارتباط روحي و معنوي و فكري را با مخاطبش برقرار ساخته و بالاترين تأثير را در او، ايجاد نمايد.

2) درج عنوان دروس وديگر عناوين مهم ( به صورت مشخص) (5/0 امتياز)

در این قسمت معلم تجوید قرآن می بایست پیش از تدریس، نسبت به درج عناوین درس مورد تدریس، مشخص کردن و کادربندی(کلمات و ...) آن بر روی تخته سفید اقدام لازم را انجام دهد. انجام این مهم باعث هدفمند شدن کلاس شده و بهره مندی متعلمین از مباحث تدریس شده را افزایش می دهد.

3) استفاده از شاگردان در حين تدريس  (پرسش و پاسخ) (5/1  امتياز)

معلم تجوید قرآن كريم، باید برای جذابیت و شادابی کلاس از متکلم وحده بودن اجتناب کرده با ارتباط مستمر با متعلمین ضمن حفظ شادابی کلاس، با سؤالات مناسب بازخورد آموزشهای خود را دریافت و ادامه کلاس را وفق آن تنظیم نماید.

4) توضيح كامل محورهاي درسي با توجه به موضوع تعيين شده موارد (الف، ب، ج، د، هـ) طبق جداول محورهاي درسي (5/2 امتياز)

معلم می بایست تلاش نماید به کلیه فصول و محورهای درس مورد نظر طبق منبع درسی اشاره شده و به میزان لازم نسبت به هر محور توضیح دهد. محورهای درسی نیز مطابق با جدول  بودجه‌بندي عناوين و محورهاي درس آموزش تجويد تكميلي (صفحه 13) می باشد.

5) ارائه مثالهاي مناسب و مربوط به درس (در حد كفايت) (2 امتياز):

از آنجا که مثالهای مرتبط با درس، تفهیم درس را برای متعلمین آسان می سازد لذا شايسته است معلم در خصوص و ارتباط با دروس مطروحه، مثالهاي مرتبط را از قبل آماده نموده و براي تسهیل درس و تفهیم بهتر آن همچنین ايجاد اشتياق و نشاط در روند ارائه درس آنها را ذكر نمايد. معلم باید مثالها را بطور صحیح مطرح و حتی الامکان آنها را بنویسد.

6) قدرت بيان و تفهيم مطالب به متعلمين (5 امتياز):

از اولين و مهمترين ابزارهاي يك معلم در تدريس دروس مورد نظر، دارا بودن توانايي بيان جذاب و شيوا به صورت روان و بدون تپق و در عين حال به همراه رعايت اصول سخنوري (اعم از: مكث‌ها و نگاههاي معنادار، تغيير به موقع و مناسب پرده‌ها و تن‌هاي صوتي، تأكيدات گفتاري و نظم و ترتيب جملات مورد استفاده و...) مي‌باشد.

7) مخاطب قراردادن شاگردان از روبرو(عدالت ديداري) (75/0   امتياز)

معلم باید در طول حضور در کلاس و تدریس با رعایت عدالت دیداری توجه خود را بطور علی السویه و یکسان نسبت به متعلمین تقسیم نماید تا همه متعلمین با اطمینان از مورد توجه بودن معلم در کلاس حضوری فعال و با نشاط داشته باشند.

8) ايجاد جذابيت و نشاط در حين تدريس  و تنغيم (2  امتياز)

معلم باید همواره با تدابیر خاص و بهره گیری از روشهای ویژه جذابیت و نشاط کلاس را در طول تدریس حفظ نماید.

9) نظارت بر نظم شايسته و توانايي اداره كلاس (5/0 امتياز)

معلم باید علم، مهارت و توان مدیریت کلاس و حاکم نمودن نظم و مقررات بر کلاس را بدون توسل به زور و اجبار داشته باشد تا متعلمین علیرغم اطمینان از آزادی بیان و بیان دیدگاهها و نظرات خود، از بی نظمی و اخلال در آموزش و یادگیری مصون باشند.

10) درج صحيح و مرتب مطالب بر روي تخته و خط خوانا و زيبا (1 امتياز)

درج صحيح و مرتب مطالب بر روي تخته و خط خوانا و زيبا  توسط معلم باعث اشتیاق هر چه بیشتر قران آموزان در یادگیری مطالب و بالا رفتن کیفیت کلاس خواهد داشت.

11) استفاده مناسب از كتاب (1 امتياز)

بديهي است براي معلمين تازه كار و كم تجربه، استفاده از يادداشت‌هاي كوتاه و نمونه طرح درس مختصر (و نگاه اجمالي و گذرا و غير افراطي به آنها و يا كتاب) امري لازم است، ولي نبايد اين مراجعه به قدري زياد شود كه تسلط و صلاحيت علمي معلم از جانب متعلمين مورد سؤال واقع شود و اعتماد متعلمين از او سلب گردد.

ضمناً معلم بايد درس مورد نظر را به صورت از پيش تعيين شده و منظم و طبق طرح درس مربوطه، به صورت كامل ارائه نموده و استفاده منظقی از کتاب داشته باشد.

12) استفاده از وسايل آموزشي و كمك آموزشي (5/0 امتياز)

معلم می بایست با اطلاع از تکنولوژی و وسایل آموزشی و کمک آموزشی روز در تفهیم بهتر مطالب از این ابزار بهره گیرد. استفاده از این ابزار علاوه بر تغییر فضای ثابت کلاس، مطالب درسی را برای متعلمین ملموس و عینی   می نماید.

13) جمع بندي مطالب، ذكر خلاصه درس، ارائه تکلیف مناسب و ارزیابی مستمر و ارزیابی پایانی از مطالب ارائه شده (1 امتياز)

معلم توانا موظف است در پایان کلاس و تدریس خود با تکرار اهم مطالب درس، موضوع تدریس را جمع بندی کند. این کار علاوه بر تکرار و تثبیت مطالب، پراکندگی های احتمالی مطالب را که عموماً در کلاس بدلیل توضیح و تفصیل بیشتر مباحث توسط معلمین اتفاق می افتد را جبران می نماید. علاوه بر آن معلم می بایست با ارائه تکلیف مناسب برای جلسات بعد، ارتباط متعلمین با مطالب درسی را حفظ نماید. همچنین همانگونه که اشاره شد معلم باید با ارزیابی های مستمر و پایانی خود از متعلمین، بازخورد تأثیر آموزشهای خود را ارزیابی و با نقاط ضعف و قوت متعلمین آشنا شود.

Ãب) امتياز نهايي و نظريه كلي ممتحن با توجه به تدريس ارائه شده:

1- در پايان پس از محاسبه امتيازات بر مبناي «20»، امتياز فرد به دست خواهد آمد.

3 – امتياز متعلم در بخش (الف) محاسبه شده و حداقل  نمره قبولی 16 از 20  می باشد.

◙ تذكرات مهم :

1) افرادي كه حد نصـاب تعييـن شـده در هريك از دروس را كسـب ننموده‌ باشنـد، در درس مربوطه تجديد خواهند بود.

2) افرادي كه در طول دوره­های سهمیه­ای (با یارانه) بيش از 4 جلسه درسي، غيبت غيرموجه داشته‌باشند از ادامه دوره محروم شده و علاوه بر محرومیت از شركت در امتحانات پايان دوره ، اجازه شرکت در دوره­های سهمیه­ای آتی را نیز نخواهند داشت.

3) لزوماً مدرسين روش تدريس تجويدتكميلي و فنون معلمي(2)  و ممتحنين آزمون روش تدريس تجويدتكميلي همجنس با فراگيران باشند.

تبصره: استانهايي كه فاقد مدرس خواهر مي‌باشند با هماهنگي اداره كل آموزش و پژوهش و تأييد مسئول دارالقرآن الكريم استان مي توانند از مدرس برادر استفاده نمايند

4)  دارالقرآن الکریم استان موظف است پس از برگزاری آزمونهای پایانی برای هر یک از متعلمین کارنامه پایانی (مطابق فرم ضمیمه 12 ) جهت اطلاع ایشان صادر نماید.

5) با توجه به ارزشيابي سالانه و همچنين جهت اصلاح طرحها، نسبت به جمع‌آوري، جمعبندي و ارسال فرم (جمعبندي شده)نظر سنجي متعلمين در هر دوره (فرم ضميمه 4) و همچنين فرم نظر سنجي معلم دوره(ضميمه 5) اهتمام لازم صورت پذيرد.

◙ هزينه‌هاي اجراي طرح :

جدول هزينـه‌هـاي اجـراي طرح واعتبـارات تخصيـص يافتـه آن هـر سال از سوي سازمـان دارالقرآن‌الكريـم به صورت مشترك با طرحهاي ديگر در قالب (جدول بودجه‌بندي اعتبارت و هزينه‌هاي سال) ارائه خواهد شد.

آيين‌نامه اجرايي طرح تربيت معلّم تجويد قرآن‌كريم

◙ مسئول اجرايي و مسئوليت‌هاي محوله:

درابتداي هر سال از سوي سازمان دارالقرآن‌الكريم سهميه‌هاي مصوّب دوره‌هاي تربيت كادر متخصص (ازجمله دوره‌هاي تربيت معلم تجويد قرآن كريم) براي دارالقرآن الكريم اداره كل تبليغات سراسر كشور ارسال مي‌گردد و دارالقرآن‌الكريم مربوطه موظف است براي برگزاري هر دوره طبق چرخه‌ي اجرا، اقدام نمايد.

◙ مراحل وچرخه‌ي اجرا:

1) برنامه‌ريزي جهت تسهيم و ابلاغ سهميه‌ها به اتحاديه‌قرآني استان و كانونهاي قرآن شهرستانها (طبق  سهميه‌هاي تعيين شده از سوي سازمان دارالقرآن الكريم و ابلاغ شده از سوي دفتر مركزي سازمان تبليغات اسلامي در اوائل هر سال و یا درخواست تأييد و صدور مجوز برگزاري دوره‌هاي ابداعي و بومي).

2) تبليغات، ثبت نام و سپس ارسال جدول برنامه آموزشی(ضميمه10)، معرفي‌نامه مدرّسان دوره(ضميمه9)، فرم اطلاعات ثبت نام شوندگان(آزمون‌هاي ورودي)(ضميمه2) به اداره كل آموزش و پژوهش (جهت دريافت شناسه ومجوز برگزاري دوره).

تذكر: شایسته است بمنظور کاهش زمان ارسال اسناد و مدارک دوره­های آموزشی به اداره کل آموزش و پژوهش سازمان دارالقرآن الکریم، مدارک مزبور به آدرس اینترنتی آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسکریپت دارید ارسال گردد.

3) هزينه ثبت نام و برگزاري دوره وفق بخشنامه سالانه سازمان دارالقرآن الكريم خواهد بود.

4) هماهنگي با مدرّسان دوره.

5) برگزاري دوره طبق جدول برنامه آموزشی از پيش تعيين شده پس از دريافت مجوز برگزاري.

* تبصره: ضروري است كليه كلاسهاي درسي مطابق با جداول بودجه‌بندي ارائه شده در طرح، ‌تدريس شوند.

6) هماهنگي با ممتحنين مجاز، حداقل يكماه قبل از شروع امتحانات پايان دوره.

7) بـرگـزاري آزمـونـهـاي پـايـان دوره بـا تـوجـه بـه آييـن نـامـه‌ آزمونهـاي پـايـاني مـندرج در صفحات 20 تا 25 .

8) ارسال فرم‌هاي ضميمه «6و7» به همراه يك ‌قطعه عكس4 ×3 قبولشدگان پس از اتمام آزمونها به اداره كل آموزش و پژوهش سازمان دارالقرآن الكريم جهت صدور گواهينامه.

9) نظارت بر حسن اجراي دوره از شروع تا اتمام آن.

10) بايگاني و نگهداري اسناد هزينه‌ها پس از اتمام دوره جهت تسويه‌حساب نهايي.

11) اعلام نتايج و اعطاي گواهينامه‌هاي رسمي در پايان دوره به قبولشدگان (براساس ضوابط تعيين شده از سوي سازمان دارالقرآن‌الكريم).

◙ هماهنگي با مدرّسان دوره:

دارالقرآن الكريم استان موظف است «قبل از شروع دوره‌ها» ضمن هماهنگي با مدرّسان منتخب براي تدريس دروس مختلف دوره، اولاً آنان را از سرفصلهاي دروس مطلع سازد و ثانياً به هريك از ايشان نمونه‌اي ازجدول بودجه‌بندي درس مربوطه و جدول زماني دوره را ارائه نمايد.

*‌ تذكر 1 : *‌ تذكر 1 : اولويت در تدريس با استادان و مدرّسان باسابقه و شناخته‌شده استاني و يا كساني است كه داراي گواهينامه دوره‌هاي تربيت مدرّس تجويد قرآن كريم بوده و سابقه مفيد اين امر را نيز دارا باشند.

*‌ تذكر 2 : استفاده از مدرّسان بايد با توجه به موضوع درس انجام شود.

اداره كل آموزش و پژوهش

سازمـان دارالقرآن‌الكريـم

[1] - سوره مباركه اسراء – آيه 82

[2] - در روش ایفای نقش، فراگیر عملاً در نقش معلم ظاهر شده و به تدریس و انتقال مطلب می­پردازد. این روش علاوه بر ایجاد شور و انگیزه در متعلمین، آنانرا برای ایفای نقش معلمی آماده می­سازد.

[3]-كتاب فوق‌الذكر را  مي‌توان از فروشگاه بصائر وابسته به سازمان دارالقرآن الكريم به شماره تلفن: 77635500 – 77633939 – 021 تهيه نمود .

[4] - جهت تهيه كتاب با فروشگاه بصائر «وابسته به سازمان دارالقرآن الكريم» به شماره تلفن: 77635500 – 77633939 – 021 تماس حاصل گردد.

[5]-كتاب فوق‌الذكر را  مي‌توان از فروشگاه بصائر وابسته به سازمان دارالقرآن الكريم به شماره تلفن: 77635500 – 77633939 – 021 تهيه نمود .